Тақырып: Big Data қайдан пайда болады?
🎯 Мақсаты:
Оқушыны Big Data-ның қайдан жиналатынымен таныстыру, күнделікті өмірде өзі де үлкен деректердің бір бөлігі екенін түсіндіру.
📘 Түсініктеме:
Big Data еш жерден «пайда бола салмайды». Ол — адамдардың, құрылғылардың, қолданбалардың әрекеттерінен туындайтын тірі дерек ағыны.
Біз күнделікті өмірде гаджеттерді, интернетті қолдана отырып, өзіміз де дерек «өндіреміз».
🔍 Big Data дерек көздерінің негізгі түрлері:
📱 1. Әлеуметтік желілер
Facebook, Instagram, TikTok, X (Twitter), VK
– Лайктар, пікірлер, фотолар, видеолар, іздеулер – бәрі үлкен дерекке айналады
Мысал: Instagram-дағы бір фото – уақыт, орын, құрылғы, хэштег сияқты ондаған дерек шығарады.
🛒 2. Онлайн дүкендер мен қызметтер
Kaspi, Wildberries, Amazon, OLX
– Сатып алу тарихы, іздеулер, тіпті себетке салған заттар да сақталады
Мақсат: клиентке жеке ұсыныс беру, жарнама көрсету
📱 3. Смартфондар мен мобильді қосымшалар
Қадам санағыш, дене қызуы датчигі, GPS, микрофон, камера — бәрі дерек береді
Мысал: Google Maps қайда жүргеніңді бақылап, кептелістерді болжайды
📡 4. IoT құрылғылар мен сенсорлар
Ақылды үй, фитнес-білезік, видеокамера, ауа райы станциясы
Мысал: Смарт тоңазытқыш не жетіспей жатқанын «айта» алады
🧠 5. Ғылыми және медициналық құрылғылар
Ауруханалардағы томография, ЭКГ, ДНҚ талдауы
– Күрделі құрылғылар автоматты түрде мыңдаған дерек жинайды
🏛️ 6. Мемлекеттік жүйелер
Электронды үкімет, халық санағы, ZOOM, мектеп журналдары
– Азаматтар туралы құрылымдалған дерек сақталады
💡 Қарапайым тілмен:
Дерек – барлық жерде бар. Тіпті сен YouTube көріп отырғанда да дерек жинақталып жатады.
❓ Оқушыға ой тастау:
🔍 Сенің бір күніңде қандай деректер жиналады деп ойлайсың?
Таңертең оянған сәттен кешке дейінгі «деректер күнделігін» құрастыр